Tổ yến dỏm bán trên thị trường. Ảnh: Thái Phương
Chị Anh Thảo, nhà ở huyện Bình Chánh - TPHCM, kể: Tôi mua yến sào tại một cửa hàng ở quận 1 – TPHCM về ăn. Lần đầu, tổ yến chưng xong nở to, có rất nhiều sợi dai. Đến lần thứ ba, tổ yến nở ít hơn, chỉ có lác đác vài sợi yến, số còn lại đã tan ra thành nước. Mới đây, chị Thanh Xuân, nhà ở quận 3 - TPHCM, phát hiện hộp yến sào của người quen tặng chị hồi tháng 10 có vài tai yến bị mốc, có tai bị nổi đường. Mang hộp yến sào này đến cửa hàng của một công ty uy tín nhờ kiểm tra, chị phát hoảng khi biết đó là yến chất lượng kém, có thể người bán đã xử lý qua các chất tẩy trắng, tẩm đường… và sấy không khô để ăn gian trọng lượng.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, trên thị trường hiện nay, ngoài yến nhà, yến đảo, tại Việt Nam còn có yến sào nhập khẩu từ Malaysia, Thái Lan, Indonesia. So với yến sào Việt Nam, yến sào nhập khẩu chất lượng kém hơn, giá chỉ khoảng 1,5 – 2 triệu đồng/100g nhưng nguồn hàng dồi dào nên được nhiều doanh nghiệp, cửa hàng nhập về bán và giới thiệu là yến Việt.
Theo chị Trần Thị Xuân Hòa, Giám đốc Công ty TNHH TMDV Thiên Yến, yến sào sau khi làm sạch, sấy khô thì rất khó phân biệt đâu là hàng tốt, đâu là hàng kém chất luợng. Yến sào thật có mùi thơm, sợi dai, khi chưng nở to; còn yến sào dỏm thường có mùi hăng, vị nồng của đường và khi chưng không nở, sợi yến tan thành nước. Một số người kinh doanh yến trôi nổi còn làm giả bằng cách xử lý qua hóa chất, gắn thêm lông chim vào để tổ yến trông “thật” hơn. Bị làm giả nhiều nhất là yến huyết vì loại yến này đặc biệt bổ dưỡng, giá thành cao. Nếu trước đây, yến huyết giả khi ngâm nước sẽ ra màu hoặc thử với lá trà xanh, tổ yến chuyển sang màu đen thì với công nghệ “ủ” yến huyết hiện đại, yến huyết giả không dễ bị phát hiện. Những ai có điều kiện sử dụng yến huyết thật và tinh ý lắm mới có thể phân biệt yến huyết thật, giả nếu để 2 tổ yến kế bên nhau. Yến huyết thật có màu đỏ hoặc cam, bề mặt gồ ghề, có mùi thơm và tanh nhẹ của nước biển; yến huyết giả thì đỏ thẫm, tanh nồng.
“Yến sào tốt mua tận gốc đã lên đến 38 - 40 triệu đồng/kg, nếu tính luôn các khoản hao hụt, công sơ chế… thì giá bán không thể dưới 50 triệu đồng/kg. Yến huyết thật cực hiếm, chỉ chiếm khoảng 2% tổng lượng yến khai thác được nên giá lên đến 20 – 25 triệu đồng/100 g. Trong khi đó, yến sào trên thị trường “thượng vàng hạ cám” và một số trường hợp, người bán nhìn mặt khách hàng để “hét” giá. Khách hàng nên tìm hiểu kỹ thông tin, mua hàng tại những địa chỉ uy tín, tin cậy để hạn chế tối đa nguy cơ mất tiền oan uổng vì mua nhầm yến sào dỏm” – giám đốc một công ty yến sào nói.
Nguồn: Đông Nghi - Báo Người Lao Động
Đối với trẻ em
Một góc làng yến Tam Thôn Hiệp (Cần Giờ) - Ảnh: Lê Minh Hoàng
Ngay trong ấp An Hòa cũng có cửa hàng bán tổ yến. Gọi là cửa hàng cho sang, chứ thực ra chỉ là một tiệm tạp hoá nhỏ, bán tổ yến thô và tổ yến đã qua sơ chế. Những chiếc hộp nhựa rẻ tiền chứa bên trong là những chiếc tổ yến có giá bạc triệu. Mỗi hộp khoảng 9 -10 tổ, cân nặng 100g, giá bán từ 3,5 đến trên 4 triệu đồng tùy loại. Chị bán hàng cho biết, giá tổ yến ở đây là rẻ lắm rồi đó, chứ ở trên Sài Gòn, người ta để trong bao bì đẹp, giá cao hơn rất nhiều. Khu nhà yến này hầu hết là của những người từ nơi khác đến, chỉ có 2 căn là của người địa phương, trong đó có căn nhà của người chị của chị. Chị nói, căn nhà gia đình người chị đang ở đã được cải tạo để nuôi chim yến, chi phí tốn khoảng 700 - 800 triệu đồng, còn những căn xây hoàn toàn mới, phải hơn 1 tỉ rưỡi đồng, bao gồm cả thiết bị bên trong như gỗ được lắp trên trần nhà cho chim yến làm tổ; thiết bị âm thanh để dẫn dụ chim vào ở; thiết bị tạo độ ẩm...
Đất lành chim đậu
Ông Mười Thiết - người nuôi yến đầu tiên ở làng yến Long Bình. Ảnh: Lê Minh Hoàng Xã Long Bình mà chủ yếu là ở ấp Khương Ninh hiện nay có hàng loạt nhà nuôi yến cao 3, 4 tầng. Không gian đặc quánh tiếng chim yến gọi đàn phát ra từ những chiếc loa mắc trên nóc những ngôi nhà yến. Chúng tôi đếm được 32 căn nhà yến ở Khương Ninh. Chủ đầu tư nhiều nhất và mới nhất là Công ty TNHH Dịch vụ và Xây dựng Việt Úc đến từ TP.HCM đang triển khai thi công đồng loạt 5 nhà với tổng diện tích sàn vài ngàn mét vuông, kinh phí lên đến trên 1 triệu USD.
Người đầu tiên nuôi yến ở Long Bình là ông Trần Văn Thiết, chủ thương hiệu “Yến sào thiên nhiên Mười Thiết”.
Cư dân cố cựu ở Long Bình nhớ rõ, vào cuối thập niên 60 của thế kỷ XX, Bình Luông Đông - nay là một phần của xã Long Bình chỉ có hai dãy phố chợ và chẳng có căn nhà lầu nào. Năm 1968, khi chính quyền cũ có chủ trương giải tỏa khu nghĩa địa để lập khu thị tứ mới, ông Lê Thành Để làm nghề thợ hồ kiêm bán vật liệu xây dựng (nên gọi là ông Ba thợ hồ) đã mua một miếng đất và xây dựng một khối nhà lầu 2 tầng gồm 3 căn liền vách kiểu nhà phố. Theo ông Năm Dành, con trai cả của ông Ba thợ hồ đồng thời cũng là chủ nhân của 2 ngôi nhà yến đã có thu hoạch cho biết, do nhà xây theo kiểu phố, gia đình chỉ sử dụng một căn bìa phía đông để ở và mua bán, hai căn kia đóng cửa bỏ trống nên chim yến vào ở và làm tổ lúc nào cũng không biết. Năm 1988, khối nhà lầu 3 căn đó được chia cho 3 người con, trong đó vợ chồng ông Mười Thiết nhận căn bìa phía tây.
"Ông Mười Thiết kể rằng, khi gia đình ông dọn về đây ở, trong nhà đã có nhiều cặp yến vô ở rồi. “Lúc đó mấy đứa con tôi còn xua đuổi, thậm chí còn đập chết vài con nhưng không biết sao chúng vẫn cứ ở, ở chung với người luôn, không bỏ đi. Thấy vậy tôi cứ để cho chúng ở không đuổi nữa. Sau một thời gian tôi thấy chúng làm những cái tổ màu trắng đục. Năm 1989, tôi đang làm nghề kinh doanh gỗ xây dựng, thường đi lại và quen biết nhiều. Tôi đem chuyện nhà mình có chim yến vào ở và làm tổ kể cho một người bạn ở Khánh Hòa nghe, anh ấy nói chắc là yến sào quý lắm và bảo tôi về hái đem đi bán thử. Tôi làm theo nhưng do không biết cách thu hoạch và tổ yến cũng quá già nên khi tôi cạy các tổ bị vỡ vụn. Mang lên TP.HCM tìm chỗ bán, cân được đúng 240 gram với số tiền 600.000 đồng. Trở về, tôi dọn nhà ra ngoài ở để nhường nhà cho yến. Đàn yến cứ thế mà sinh sôi nẩy nở ngày càng nhiều. Năm 1996 tôi mở rộng phần diện tích nhà đang ở để đàn yến phát triển”.
Tổ yến được bán ngay tại làng yến Tam Thôn Hiệp - Ảnh: Mai Vọng
Dù từ năm 2006 nhiều người nuôi yến ở đây đã bắt đầu thuê mướn chuyên gia về hướng dẫn và chuyển giao công nghệ, nhưng về cơ bản, nghề nuôi yến trong nhà ở đây vẫn mang tính tự phát. Điều khó lý giải nhất là nguyên nhân thành công trong nghề nuôi yến này khi có nhà thành công, yến đến ở và cho thu nhập cao nhưng có nhà đã xây xong và cho dẫn dụ suốt cả năm, thậm chí là 2 năm mà vẫn chưa có cặp chim nào vào làm tổ, có nơi chim đến đảo lượn nhưng không ở hoặc ở một thời gian ngắn rồi di chuyển đi nơi khác. Một ít nhà cũng có chim vào ở nhưng quá ít.
Mai Vọng - Lê Minh Hoàng
Nguồn: www.thanhnien.com.vn
